Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi nedir sorusu sıkça sorulan ve gayrimenkul alım satım süreçlerinde karşınıza çıkacak en önemli konulardan biridir.
“Mülkünüzü satmak istiyorsunuz, ciddi bir alıcı buldunuz ama hemen tapuda işlem yapmanız mümkün değil.” Bu durumda ne yapacaksınız? İşte taşınmaz satış vaadi sözleşmesi bu noktada devreye giriyor!
Bu sözleşme ile bir taşınmazı gelecekte belirli koşullar altında devretmeyi taahhüt edebilirsiniz. Yani, hem satıcı hem alıcı için önemli borçlar yaratan özel bir ön sözleşme türüdür.
Gayrimenkul işlemlerinde güvence sağlaması için kullanılan taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, mutlaka noter tarafından düzenlemelidir. Sözleşmenin konusu tapuda kayıtlı bir taşınmaz olmalıdır.
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi hazırlanırken dikkat edilmesi gereken onlarca husus vardır. Geçerlilik süresi ise 5 yıldır. Peki, tarafların hak ve yükümlülükleri nelerdir? Tapuya şerh işlemleri nasıl yapılır? Sözleşmenin geçerlilik şartları nelerdir?
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, gelecekte bir taşınmazın satışını güvence altına almanızı sağlayan hukuki bir belgedir. Sözleşmenin tanımından hukuki yapısına, ön sözleşme özelliklerinden asıl satış sözleşmesiyle arasındaki farklara kadar detaylara gelin birlikte bakalım.
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi size veya karşı tarafa bir taşınmazın satış sözleşmesini yapma hakkı veren özel bir anlaşmadır.
Bu sözleşmeyle satıcı (vaad eden) alıcıya belirli koşullar ve gelecekteki bir tarihte taşınmazı satmayı taahhüt eder. Alıcı da anlaşılan satış bedelini ödeyerek o taşınmazı satın almayı kabul eder.
Hukuki perspektiften bakıldığında, bu sözleşme borçlar hukuku kapsamında yer alır ve her iki tarafa da bazı yükümlülükler getirir.
Yasal dayanakları;
Bu sözleşmenin çok önemli bir özelliği vardır: Taahhütte bulunan kişinin o anda taşınmazın sahibi olması gerekmez! Yani, satıcıya henüz mülkiyetinde olmayan bir taşınmaz için taahhüt verme fırsatı sunar. (inşaat firması, barter firması, kooperatifler vb.)
Ön sözleşme, ileride başka bir sözleşme yapma yükümlülüğü getiren bir borçlar hukuku sözleşmesidir. Türk hukuk sisteminde bu sözleşme türü, ön sözleşme olarak kabul edilir.
Borçlar Kanunu’nun 29. maddesine göre, “sözleşmeler gelecekte yürürlüğe girmesi için düzenlenebilir.”
Ön sözleşmenin geçerli olması için asıl sözleşmenin şekline uygun hazırlanması gerekir – noter huzurunda resmi olarak düzenlenmesi de şart!
Gayrimenkul alım sürecinde profesyonel bir emlakçı ile çalışmak isterseniz, hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile satış sözleşmesi arasındaki temel farkları aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz:
Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi | Satış Sözleşmesi | |
---|---|---|
Tanım ve Hukuki Nitelik | Gelecekte belirli şartlarla satış yapmayı taahhüt eden bir ön sözleşmedir. | Taşınmazın mülkiyetini doğrudan devreden nihai anlaşmadır. |
Bağlayıcılık | Taraflara ileride satış yapma zorunluluğu getirir ancak mülkiyet devri gerçekleşmez. | Mülkiyeti doğrudan alıcıya devreder. |
Mülkiyetin Devri | Mülkiyet alıcıya geçmez, sadece satıcıya gelecekte satış yapma yükümlülüğü yükler. | Mülkiyet tamamen alıcının olur. |
Tapuya Şerh | Alıcı, tapu kütüğüne şerh ettirerek üçüncü kişilere karşı haklarını koruyabilir. | Zaten mülkiyet geçtiği için tapuya şerh ettirmeye gerek yoktur. |
Satış vaadi sözleşmesi, asıl satış sözleşmesinin hazırlayıcısı konumundadır. Gelecekte asıl satış sözleşmesinin yapılacağını taahhüt eden bir ön sözleşmedir.
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinden doğan hak, kişisel bir haktır ve sadece sözleşme tarafları arasında geçerlidir – tapuya şerh konmadığı sürece üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
Gayrimenkul Ajanları olarak, taşınmaz alım satım işlemlerinin sorunsuz yürütülebilmesi için her adımda yazılı bir sözleşme gereksinimi olduğunu savunuyoruz.
Peki, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi hangi durumlarda yapılabilir?
Satışın hemen gerçekleşemediği, aşağıda detayları verilen durumlarda taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapılabilir:
Rekabetçi emlak piyasasında satışı hemen gerçekleştirilemeyen yerlerde, potansiyel alıcıyı kaybetmemek adına önemli bir güvence sağlar.
Alıcılar açısından bakıldığında ise beğendikleri taşınmazı “rezerve etme” şansı sunar. Üstelik sözleşme tarihindeki fiyat üzerinden anlaşma yapıldığı için olası fiyat artışlarından etkilenmezler.
Özellikle yapı müteahhitleri ile arsa sahipleri arasında bu sözleşmenin sıklıkla kullanıldığını görüyoruz. Kat karşılığı inşaat projelerinde de kullanılan yaygın ve etkili bir anlaşma türüdür.
Unutmayın, bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için mutlaka noter huzurunda düzenlenmesi gerekiyor. Size bu konuda rehberlik etmemizi ve tüm süreçte yanınızda olmamızı isterseniz hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin gerçek gücünü ortaya çıkaran en kritik adım tapuya şerh işlemidir.
Şerh, sizin hakkınızı sadece satıcıya karşı değil, üçüncü kişilere karşı da koruyan kalkan gibidir. Bu işlem sayesinde sözleşmeniz, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hale gelir.
Şerh işleminin yasal dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 1009. maddesi ve Tapu Kanunu’nun 26. maddesinde yer alır.
Tapu Kanunu’nun 26/5 maddesinde “noterler tarafından tanzim edilen satış vaadi sözleşmeleri taraflardan biri isterse gayrimenkul siciline şerh verilir” şeklinde belirtilmektedir.
Burada çok güzel bir avantaj var: Şerh için her iki tarafın da anlaşmasına gerek yoktur. Alıcı tek başına tapu dairesine giderek şerh işlemini yaptırabilir. Tabii ki noter tarafından düzenlenmiş sözleşmeyi de yanında götürmelidir.
İrtifak hakkı tesis ve tapuya tescil edilmezse şerh geçerlilik süresi 5 yıl sonunda kendiliğinden sona erer. Tapu Kanunu’nun 26/6 maddesine göre, şerh tarihinden itibaren beş yıl içinde satış gerçekleşmezse, şerh kendiliğinden kaldırılır. Uygulamada Yargıtay’ın yaklaşımı ise şerhin kaldırılması için başvuru yapılması yönündedir.
Şerhin alıcıya sağladığı en büyük avantaj, alıcının kişisel hakkını güçlendirmesidir.
TMK 1009. maddenin 2. fıkrasına göre, “Şerh edilmekle, o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.” Yani şerh konduktan sonra o taşınmaz üzerinde hak kazanan herkese karşı alıcının hakları korunacaktır.
Vaat borçlusunun aynı taşınmaza ilişkin birden fazla taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapması mümkündür.
Yüksek Mahkeme kararlarına göre “Şerh verilmemiş sözleşmeler, üçüncü kişilerin iyiniyetli kazanımını engelleyemez.” yönündedir. Bu yüzden müşterilerimize satış vaadi sözleşmesi imzalandıktan sonra şerh işlemi yaptırmalarını tavsiye ediyoruz.
Önemli bir noktayı açıklayalım: Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi kişisel hak doğurur. Şerh verdiğinizde bile bu hak ayni hakka dönüşmez, sadece “ayni etki” (güçlendirilmiş şahsi etki) kazanır. Şerh hakkınızın niteliğini değiştirmez, sadece etkisini güçlendirir.
Bu güçlendirmenin iki önemli sonucu vardır:
Gayrimenkul işlemlerinizde karşılaşacağınız bu karmaşık süreçleri doğru yönetmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sözleşmenin geçerli olabilmesi için yerine getirmeniz gereken bazı şartlar vardır. Bu şartları sağlamadan yapılan sözleşmeler maalesef hiçbir hukuki değer taşımaz.
Sözleşmenizin geçerli olması için Türk Borçlar Kanunu’nun 29. maddesi, Noterlik Kanunu’nun 60/3 ve 89. maddeleri uyarınca noter huzurunda ve resmi senet şeklinde düzenlenmesi şarttır!
Bu sadece bir formalite değil – kamu düzeniyle ilgili yasal bir zorunluluktur.
Dikkat etmeniz gereken önemli bir nokta: Noter tarafından sadece onaylama şeklinde düzenlenen sözleşmeler de geçersizdir. Mutlaka şekil şartına uygun olarak düzenlenmiş olmalıdır.
Bu nedenle, sözleşmeyi imzalamadan önce alanında uzman bir gayrimenkul avukatı ile sözleşmeyi incelemenizi öneririz.
Sözleşme yapacağınız taşınmazın kesinlikle tapu kaydı olması gerekir. TMK’nın 1008. maddesi gereği, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar için yapılacak satış vaadi sözleşmeleri geçersizdir.
Tapu durumunu kontrol etmeden satış vaadi sözleşmesini imzalamamanızda fayda vardır.
Sözleşme imzalandıktan sonra koşullarda değişiklik yapmak isterseniz, bu değişiklikleri de noter huzurunda yapmanız gerekir. Elle yapılan değişiklikler geçersizdir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18/son maddesi uyarınca, imar planı olmayan yerlerde satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz. Bu kanun, çarpık yapılaşmayı önlemek için yürürlülüktedir.
Sözleşmeyi taşınmazın bulunduğu yerde veya başka bir yerde bulunan noterlerden birinde yapabilirsiniz. Yargıtay içtihatlarına göre tapuda yapılması da mümkündür ancak uygulamada tapu çalışanları genellikle noterlere yönlendirir.
Bu sözleşmede hem satıcı hem de alıcı önemli hak ve yükümlülükler üstlenir.
Biz Gayrimenkul Ajanları olarak, müşterilerimizin haklarını korumak adına süreci detayıyla açıklıyoruz. Sözleşme imzaladıktan sonra ne gibi sorumluluklar sizi bekliyor, bunları bilmeniz de çok önemli.
Satıcı olarak sözleşmede belirlediğiniz tarihte taşınmazın mülkiyetini alıcıya devretmek zorundasınız.
Burada ilginç bir durum var: sözleşme imzalanırken o taşınmazın mülkiyetine olmanız şart değil! Örneğin miras yoluyla gelecek ve devir işlemleri henüz tamamlanmamış bir taşınmaz için satış vaadi sözleşmesi yapabilirsiniz.
Önce vaadi verip sonradan mülkiyeti edinebilirsiniz. Ancak devir zamanı geldiğinde mutlaka malik olmalısınız. Malik olmazsanız tazminat ödemek durumunda kalırsınız.
Alıcı olarak temel yükümlülüğünüz, taşınmaz bedelini sözleşmede kararlaştırdığınız şekilde ödemektir. Bu ödemeyi nakit yapabileceğiniz gibi, başka bir şekilde de gerçekleştirebilirsiniz.
Ayrıca belirlenen tarihte asıl satış sözleşmesi yapmaya hazır olduğunuzu satıcıya bildirmelisiniz.
Taraflardan biri sözleşmeye uymadığında haklarınızı korumak için birkaç yolunuz var.
Alıcı olarak ödemelerinizi yaptınız ama satıcı devir yapmıyorsa, “tescile zorlama davası” açabilirsiniz. Bu dava sonucundaki mahkeme kararıyla satıcıyı tapuyu devretmeye zorlatabilirsiniz.
Alternatif olarak sözleşmeden çıkıp tazminat talep edebilirsiniz.
Bazı satıcılar, emlakçılar veya müteahhitler aynı taşınmaz için birden çok kişiyle sözleşme yapabiliyor. Bu durumda öncelik ilkesi devreye girer – en erken tarihli sözleşmenin sahibinin hakları korunur.
Bu yüzden sözleşmede yazılan tarihin doğru olması ve derhal tapuya şerh verilmesi kritik bir öneme sahiptir.
Bu tür sorunları yaşamamak için tüm süreci titizlikle takip etmemizi isterseniz, bizimle iletişime geçebilirsiniz.
TAŞINMAZ SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMESİ
SATICI: İsim-Soyisim, T.C Kimlik Numarası, Adres
VEKİLİ: İsim-Soyisim, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası (Avukatınız varsa)
ALICI: İsim-Soyisim, T.C Kimlik Numarası, Adres
VEKİLİ: İsim-Soyisim, Baro Sicil Numarası, Adres, UETS Numarası (Avukatınız varsa)
7 (yedi) maddeden oluşan bu sözleşme taraflarca iki nüsha olarak düzenlenmiş ve …../……./…….. tarihinde imzalanmıştır.
ALICI SATICI
İSİM-SOYİSİM İSİM-SOYİSİM
İMZA İMZA
Yorum Yazın